Food-warfarin drug interaction: Facts and Fictions

Food-warfarin drug interaction: Facts and Fictions

Warfarin เป็นยาต้านการแข็งตัวของเลือด มีข้อบ่งใช้สำหรับรักษาหรือป้องกันโรค/ภาวะลิ่มเลือดอุดตัน แต่อย่างไรก็ตาม ยานี้มี therapeutic drug index แคบ กล่าว คือ ช่วงขนาดยาที่มีประสิทธิภาพในการรักษาโรคและการเกิดพิษแคบ ดังนั้น ผู้ป่วยจะต้องได้รับการดูแลให้ใช้ยานี้อย่างใกล้ชิด ลักษณะที่สำคัญอันเป็นเหตุให้ยานี้ต้องเฝ้าระวังด้านความปลอดภัย คือ เป็นยาที่ดูดซึมได้ดีมาก จับกับโปรตีนได้สูง และ metabolism ผ่านตับ โดย cyp450 enzymes หลายชนิด ดังนั้น หากได้รับยานี้ร่วมกับยาที่มีคุณสมบัติขัดขวางการดูดซึม เพิ่มการดูดซึม มี protein binding สูง เป็น cyp450 inducer หรือ inhibitor จะส่งผลลดหรือเพิ่มระดับยา warfarin และ นำไปสู่การเกิดเหตุการณ์อันไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา เช่น การเกิด bleeding หรือ thromboembolism ได้ จากหลักฐานเชิงประจักษ์ทางการแพทย์ พบว่าไม่เพียงแต่ยาเท่านั้น แต่ อาหาร ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ก็สามารถเกิดอันตรกิริยากับ warfarin ได้ แต่อย่างไรก็ตาม หลักฐานยังคงมีน้อย มาจากลำดับชั้นหลักฐานที่มีคุณภาพต่ำ และบางครั้งก็ยังขัดแย้งกันอยู่ ในทางปฏิบัติ บุคคลากรทางการแพทย์ที่ดูแลผู้ป่วย จึงต้องให้การจัดการอย่างระมัดระวังกล่าว คือ เฝ้าสังเกตการตอบสนองของผู้ป่วยเป็นหลัก เขียน timeline การสัมผัสกับปัจจัยใด ๆ ที่คาดว่าน่าจะเป็นสาเหตุทั้งหมด (มีรายงานการใช้เครื่องมือประเมินโอกาสการเกิดอันตรกิริยาระหว่างยา ได้แก่ modified drug interaction probability scale form) ควบคู่ไปกับการระบุเปลี่ยนแปลงทางคลินิกของผู้ป่วย ทั้ง onset, duration, severity ร่วมกับใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ทางการแพทย์เข้ามาช่วยประกอบการตัดสินใจ โดยสิ่งที่ควรพึงระลึกไว้เสมอ คือ อาหาร ที่ผู้ป่วยรับประทาน อาจไม่ใช่ชนิดเดียวกันที่เป็นสาเหตุของผู้ป่วยที่อยูในงานวิจัยเสมอไป และพึงรักษาผู้ป่วยด้วยจิตใจความเป็นมนุษย์ จึงจะเข้าใจสาเหตุแห่งทุกข์ของผู้ป่วยได้

ที่มา: Tan CSS, Lee SWH. Warfarin and food, herbal or dietary supplement interactions: A systematic review. Br J Clin Pharmacol. 2021;87:352-74.