ภก.ศ.เกียรติคุณ ดร.สมพล ประคองพันธ์

Vortioxetine รักษาโรคซึมเศร้า

โรคซึมเศร้า (Major depressive disorder: MDD) หรือ ภาวะซึมเศร้ารุนแรง มีอาการสำคัญคือ อารมณ์เศร้า ผู้ป่วยจะซึมเศร้าหดหู่ บางคนจะบอกว่ารู้สึกเบื่อหน่ายไปหมด จิตใจไม่สดชื่นเหมือนเดิม และไม่อยากทำกิจกรรมที่ปกติเคยชื่นชอบ มักจะหมกมุ่น มีความคิดหรือรู้สึกถึงการไม่มีคุณค่า ความเสียใจหรือรู้สึกผิดอย่างไม่มีเหตุผล สะเทือนใจ ร้องไห้ง่าย ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ หมดหวัง และเกลียดตัวเอง ในรายที่รุนแรงจะแสดงอาการของภาวะทางจิต (psychosis) เช่น เห็นภาพหลอน (hallucination) หรือหลงผิด (delusion) ส่วนอาการอื่น ๆ ได้แก่ สมาธิแย่ลงและความจำสั้นในผู้ป่วยที่มีภาวะใจลอยร่วมด้วย การแยกตัวจากสังคมและกิจกรรมต่าง ๆ ความต้องการทางเพศลดลง และมีความคิดเกี่ยวกับความตายหรือการฆ่าตัวตาย อารมณ์เศร้าหรือเบื่อหน่ายนี้จะเป็นเกือบทั้งวัน และเป็นติดต่อกันเกือบทุกวันนานกว่า 2 สัปดาห์ขึ้นไป อารมณ์หงุดหงิดพบได้บ่อยเช่นกัน ผู้ป่วยรู้สึกทนเสียงดังหรือมีคนรบกวนไม่ได้ มักอยากอยู่คนเดียวเงียบ ๆ ภาวะซึมเศร้าขั้นรุนแรงมีผลกระทบอย่างชัดเจนต่อครอบครัวผู้ป่วย ความสัมพันธ์ส่วนตัว การทำงานหรือการเรียน การนอนหลับ การรับประทานอาหาร และสุขภาพทั่วไป อาการเหล่านี้บางคนก็เป็นตลอดชีวิต บางคนก็เป็นเพียงครั้งเดียว      

            โดยที่ยารักษาโรคซึมเศร้าให้ผลในคนไข้แต่ละรายแตกต่างกัน จึงจำเป็นต้องมียาหลายชนิดให้เลือกใช้ Vortioxetine (Brintellix หรือ Rexulti) เป็นยารักษาโรคซึมเศร้าตัวใหม่ที่ได้รับอนุญาตจาก US FDA เป็นยาเม็ดใช้กินมีชนิด 5 mg, 10 mg, 15 mg และ 20 mg จัดจำหน่ายโดยบริษัท ทาเคดาเภสัชกรรม และบริษัท ลุนเบค ในเมืองเดียร์ฟิลด์ สหรัฐอเมริกา

เมื่อเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2011 บริษัท ลุนเบค ตีพิมพ์ผลการศึกษาทางคลินิกแบบสุ่ม ปกปิดสองทางในคนไข้โรคซึมเศร้า มียา venlafaxine เป็นยาหลอกในกลุ่มควบคุม พบว่ายา Vortioxetine ให้ผลดีกว่าและมีผลข้างเคียงน้อยกว่ายา venlafaxine ในทำนองเดียวกันเมื่อใช้ยา duloxetine เป็นยาหลอกก็พบว่า ยา Vortioxetine ให้ผลดีกว่าและมีผลข้างเคียงน้อยกว่ายา duloxetine

การศึกษาทางคลินิก 6 โครงการในผู้ใหญ่ที่เป็นโรคซึมเศร้า โดยแบ่งกลุ่มให้ได้รับยา Vortioxetine หรือยาหลอก ผลที่ได้แสดงว่าการใช้ยา Vortioxetine รักษาโรคซึมเศร้าได้อย่างมีนัยสำคัญ การศึกษาเพิ่มเติมแสดงว่ายา Vortioxetine ลดการกลับเป็นซ้ำของอาการซึมเศร้าภายหลังจากรับการรักษาแล้ว การศึกษานี้ทำในสหรัฐอเมริกาและอีกหลายประเทศ

อาการข้างเคียงที่พบบ่อย ได้แก่ คลื่นไส้ ท้องผูก และอาเจียน ยา Vortioxetine และยารักษาโรคซึมเศร้าทุกตัวมีคำเตือนตีกรอบเพื่อเตือนคนไข้และบุคลากรทางการแพทย์ว่ายานี้อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการคิดฆ่าตัวตาย และเปลี่ยนพฤติกรรมในเด็ก วัยรุ่น และผู้ใหญ่อายุ 18-24 ปี ในช่วงแรกของการรักษา จากการศึกษาพบว่าผู้ใหญ่ที่อายุเกิน 24 ปี ไม่มีการเพิ่มความเสี่ยงดังกล่าว ในขณะที่ผู้ใหญ่อายุเกิน 65 ปี กลับมีความเสี่ยงลดลง คนไข้ที่เริ่มการรักษาด้วยยาต้านอาการซึมเศร้าควรได้รับการติดตามอย่างใกล้ชิด เพื่อสังเกตอาการซึมเศร้าว่าแย่ลงหรือไม่ และมีความคิดฆ่าตัวตายหรือพฤติกรรมเปลี่ยนแปลง